Viết cho phụ huynh có con chưa vào lớp 1

Cứ mỗi mùa khai trường là tôi lại đọc được nhiều bài trên các báo, các diễn đàn,.. trong đó phụ huynh than nhiều về sự “cơ cực” của việc con trẻ bước chân vào tiểu học, và lớn nhất vẫn là băn khoăn “Có nên cho con học trước chương trình không?”.

Có một mẫu số chung là nhiều phụ huynh cho rằng “theo khuyến cáo của các nhà giáo dục thì không nên cho trẻ học trước” và hệ quả là cháu bé “bơi” vất vả khi nhập học cũng như cố gắng theo kịp các bạn cùng lớp. Vậy các bậc cha mẹ phải làm sao? Chấp nhận “sống chung với lũ” cho con học trước dù “phản khoa học” để không bị thiệt thòi khi đi học, hay chấp nhận gian nan cho việc hòa nhập để giữ nguyên tắc sư phạm?

Câu trả lời của tôi là… cả hai cách đều sai! Tôi không phải nhà sư phạm mà chỉ là một người trong cuộc chia sẻ lại nhận thức và kinh nghiệm của chính mình.

Cái sai trước hết chính là hiểu sai về cụm từ “cho con học trước”. Chủ trương không cho trẻ học chương trình lớp 1 khi còn học mẫu giáo là hoàn toàn đúng. Nhưng không cho học trước chương trình lớp 1 không có nghĩa là… không học gì cả. Bạn chẳng cần đụng đến SGK lớp 1 nhưng vẫn phải chuẩn bị cho con bạn những kỹ năng cần thiết để đi học, để tiếp thu kiến thức, để đọc viết. Và sự chuẩn bị ấy không phải chỉ trước khi vào lớp 1 mà ngay từ khi 2-3 tuổi đã có thể tập những thói quen tốt.

Nếu bạn chỉ để con “rong chơi tháng ngày” và đùng một phát, khi vào lớp 1, con mới bắt đầu đánh vật với chữ cái với con số, với bút với bảng thì hiển nhiên con bạn sẽ khó khăn hơn bạn cùng lớp. Còn bạn thì ra sức càu nhàu thậm chí chửi bới “nhà trường”. Nếu bạn đọc được bài này, bạn sẽ thấy lỗi là ở chính phụ huynh.

Khi con bạn chưa vào lớp một, bạn có bao giờ cho bé chơi với đất sét để tay bé quen cầm nắm chưa? Bạn có bao giờ cho con tập tô màu để biết cách cầm viết chưa? Bạn có bao giờ cho bé chơi với chữ cái chưa? Bạn có dạy bé biết đếm ngón chân chưa? Bạn có chỉ bé 3 viên kẹo là nhiều hơn 2 viên kẹo chưa? Bạn có chỉ bé cách ghép vần bờ-a-ba chưa? Bạn có dạy bé 2 ngón với 3 ngón thành 5 ngón chưa? Bạn đọc truyện cho bé một tuần mấy lần? Bạn có tập bé viết chữ “mẹ” dưới hình của mẹ chưa? Bạn có cho bé ngồi vẽ liên tục 30 phút để quen với tư thế ngồi lâu chưa? Bạn có mô tả cho bé biết đi học sẽ như thế nào, lớp học sẽ như thế nào chưa? Bạn có cược với bé rằng bé có thể ngồi học 1 ngày mà không khóc chưa? Bạn có từng treo thưởng nếu bé học thuộc được một bài thơ chưa?…

Sẽ có vô vàn câu hỏi như thế tôi có thể đặt ra cho bạn. Hãy bỏ qua SGK, nhưng nên hiểu rằng: biết đọc, biết viết, biết tính toán là chuyện ai cũng phải biết; kỹ năng ấy cần cho cả đời – hà cớ gì bạn phải chờ nhà trường thầy cô trong khi bạn có thể giúp con tiếp nhận mỗi ngày một ít? Tất nhiên, tốt hơn hết là chuyển tải những điều đo như những trò chơi, như những thử thách mà con trẻ sẽ hào hứng tham gia.

Mở rộng hơn, có những kỹ năng mà trẻ cần có trước khi nhập học, như biết tự ăn, biết tự đi vệ sinh, biết giơ tay khi muốn nói, biết “méc cô/thầy” khi bị “ăn hiếp”, biết làm quen bạn mới,… Những điều này nằm ngoài phạm vi bài viết này.

Như vậy, bạn không cần phải “cho con học trước” bằng cách đi học thêm. Những nội  dung của lớp 1 sẽ được thầy cô giảng dạy khi vào lớp. Nhưng bạn cần chuẩn bị cho con bạn những hành trang cần thiết để tiếp thu những điều ấy thật nhẹ nhàng và đầy niềm vui. Có phụ huynh sẽ muốn con mình học thêm những môn năng khiếu như vẽ, hát, đàn, chơi cờ,.. có người lại muốn con trẻ phải đạt thành tích thật cao ở lớp… Những điều đó không có gì sai, miễn chúng luôn xếp ưu tiên sau một điều quan trọng nhất: con mình phải vui.

(TAK)